 Thủ phạm lan truyền bệnh sốt rét
 Tổ chức Y Tế Thế Giới cho hay gần một nửa dân số thế giới, chừng 3 tỉ 300 triệu người có nguy cơ mắc bệnh sốt rét. Thực vậy, mỗi năm có đến 250 triệu người mắc phải chứng bệnh do ký sinh trùng từ muỗi gây ra, gây hậu quả là gần 1 triệu người tử vong, hầu hết tại vùng dưới sa mạc Sahara ở Phi châu...
Trong khi có thể giảm thiểu thật nhiều tình trạng lây nhiễm bệnh sốt rét cũng như các ca tử vong bằng mùng màn và thuốc men, chúng ta có một phương pháp ngăn ngừa mới, đó là căn cứ vào chiều gió!
Một toán các khoa học gia nghiên cứu mô hình nhiễm bệnh sốt rét tại các
làng mạc vùng quê ở Kenya nhận thấy bất kể sự sụt giảm từ từ những ca
nhiễm bệnh trong vùng, “những điểm nóng” vẫn cứ tồn tại.
Muỗi
hút máu truyền ký sinh trùng bệnh sốt rét đẻ trứng rồi nở thành lăng
quăng ở dưới nước. Vì vậy những nhà nghiên cứu, trong đó có chuyên gia
dịch bệnh học, ông David Smith, thuộc trường Y Tế Cộng Đồng Bloomberg
tại Baltimore, bang Maryland, đã quyết định xem xét nơi muỗi đẻ trứng
tại những ao hồ có liên quan đến những làng có số dân bị nhiễm bệnh sốt
rét nhiều nhất.
Chuyên gia Smith và các đồng nghiệp mô tả
những gì họ thấy trong một cuộc nghiên cứu được loan tải trên tập san
Nature Communications. Ông nói:
”Trong cuộc nghiên cứu này,
chúng tôi xem xét những nơi ẩm ướt như cống rãnh, ao hồ nơi muỗi đẻ
trứng và những địa điểm con người sinh sống, và cố tìm xem có sự dính
chùm nào không giữa nơi sinh sản của muỗi và nơi cư trú của số đông
người nhiễm bệnh, và dĩ nhiên là có. Nhưng khi chúng tôi xét kỹ hơn,
chúng tôi thấy rằng có sự liên hệ giữa hướng gió thổi và nơi sinh sống
của những người có nguy cơ lây bệnh.”
Chuyên gia Smith nói muỗi
không hẳn là loài côn trùng bay giỏi, nhưng đánh hơi thấy người là
chúng biết đường tìm đến ngay. Ông Smith cho biết tiếp:
”Vì thế
chúng tôi nêu giả thuyết rằng mùi người đi theo chiều gió và rằng muỗi
bay lung tung cho đến khi nó ngửi thấy hơi người và rồi bay ngược gió
cho đến khi tìm ra. Chúng ta nên dự kiến có nhiều nguy cơ là ở những
nơi đầu ngọn gió của nơi sinh sản các ấu trùng muỗi.”
Khoa học
gia Smith và toán nghiên cứu khảo sát 642 trẻ em sống trong các làng
mạc ở Kenya sau mùa mưa, khi bệnh sốt rét hoành hành mạnh nhất.
Bà
Janet Midega là một chuyên gia y khoa về côn trùng làm việc tại viện
Nghiên Cứu Y Khoa Kenya và là đồng tác giả cuộc nghiên cứu. Bà nói các
khoa học gia so sánh các dữ liệu các ca bệnh sốt rét với sự gần kề
những nơi bùn lầy nước đọng, những ao tù. Bà giải thích:
”Điều
chúng tôi khám phá là có nhiều vũng nước hay ao tù có nhiều ấu trùng ở
nhiều giai đoạn sinh sôi, vì thế chúng tôi lấy mẫu nước ao tù này về
nghiên cứu. Chúng tôi lấy mẫu những con muỗi đang trong các giai đoạn
sinh sôi đó để xác định giống muỗi gây tình trạng lây nhiễm bệnh sốt
rét trong khu vực.”
Cuộc nghiên cứu phát hiện rằng khoảng cách
sinh sống của dân làng với những nơi muỗi sinh sản càng ngắn thì các ca
bệnh sốt rét càng nhiều.
Đồng tác giả David Smith nói đưa yếu tố
chiều gió vào phương trình giúp người ta có thể nhắm tới những nơi ao
tù chứa ấu trùng muỗi ở cuối chiều gió kể từ những điểm nóng các ca
bệnh ở đầu gió, và vì thế giúp kiểm soát bệnh ngay từ ngọn nguồn. Khoa
học gia Smith cho biết:
”Cái lý thuyết ở đây là nếu hiểu rõ hơn,
chúng ta có thể tiên đoán chính xác hơn nơi bệnh có nguy cơ phát tác,
để chúng ta kịp thời phân phát mùng màn hay đưa ra những biện pháp can
thiệp, phòng ngừa.
Đồng tác gia Janet Midega cho biết trong
lúc đang có những kế hoạch mở rộng cuộc nghiên cứu tại Kenya, rập khuôn
cuộc nghiên cứu tại những nơi khác rõ ràng có những thách thức. Bà nói:
”Khả
năng áp dụng những kết quả cuộc nghiên cứu này lệ thuộc thật nhiều vào
điều kiện ở địa phương và giống muỗi thường sống ở môi trường địa
phương đó, để các biện pháp kiểm soát có thể được thay đổi cho phù hợp
với tình hình dịch tễ trong vùng.”
Bà Midega cho biết vì vậy
những sách lược phòng ngừa sẽ tùy thuộc vào nơi mà người ta sinh sống,
vì có từ 30 đến 40 giống muỗi truyền bệnh sốt rét.
Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:
Cập nhật ( 16/02/2012 )
|
Tủ Thuốc Gia Đình 
